Συμμόρφωση με την Υγιεινή των Χεριών: Παράγοντες που την Επηρεάζουν και Τρόποι Αυξησης
Είναι γνωστό ότι η συμμόρφωση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού σε πρακτικές υγιεινής των χεριών είναι χαμηλή. Τα ποσοστά συμμόρφωσης κυμαίνονται μεταξύ 16 και 81%, με μέσο όρο 40% . Ένας από τους βασικούς στόχους της νέας Οδηγίας του CDC για την υγιεινή των χεριών είναι η βελτίωση της συμμόρφωσης. Πολλές επιμέρους παράμετροι έχουν αποδεδειγμένη επίπτωση στη συμμόρφωση, και περιγράφονται στην Οδηγία αυτή. Αυτές οι παράμετροι είναι η αποτελεσματικότητα, η ανεκτικότητα του δέρματος, η προσβασιμότητα, ο χρόνος που απαιτείται για τη διαδικασία, η εκπαίδευση και η προσωπική αντίληψη του χρήστη για το προϊόν (9, 44, 45).
Τα νοσοκομεία θα πρέπει να είναι εφοδιασμένα με αποτελεσματικά προϊόντα υγιεινής χεριών. Μια αλλαγή από αφρίζον αντισηπτικό για την υγιεινή χεριών σε αλκοολούχο διάλυμα είχε ευεργετικά αποτελέσματα σε νοσοκομειακές μονάδες με υψηλό φόρτο εργασίας και μεγάλη ανάγκη για υγιεινή των χεριών. Σύγχρονες μελέτες έδειξαν ότι η χρήση για σειρά ετών αλκοολούχων αντισηπτικών για την υγιεινή των χεριών με ταυτόχρονη προώθηση τους επέφεραν αύξηση της συμμόρφωσης από 48 σε 66% και ταυτόχρονα σημαντική μείωση, της τάξης του 41.1% στα ποσοστά των νοσοκομειακών λοιμώξεων από 16.9% σε 9.9% (6, 46).
Πολλά προϊόντα υγιεινής των χεριών είναι γνωστό ότι προκαλούν ερεθισμό και ξηρότητα, με αποτέλεσμα χαμηλότερα ποσοστά συμμόρφωσης. Τα προϊόντα που επιλέγονται θα πρέπει να έχουν όσο το δυνατόν χαμηλότερο δυναμικό ερεθιστικότητας. Τα αντισηπτικά με τις λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι τα αμιγώς αλκοολούχα αντισηπτικά χεριών διότι δεν αφήνουν τοξικό υπόλειμμα μετά την γρήγορη εξάτμιση των αλκοολών. Η προσθήκη στα προϊόντα αυτά επιπλέον μαλακτικών και περιποιητικών ουσιών για τη φροντίδα του δέρματος αποτρέπουν την ξηρότητα που προκαλούν οι αλκοόλες και τα καθιστούν ιδιαίτερα αποδεκτά από τους χρήστες (9).
Η εύκολη πρόσβαση σε προϊόντα ταχείας δράσης για την υγιεινή των χεριών θα πρέπει να είναι το κύριο εργαλείο της στρατηγικής. Η υγιεινή των χεριών θα πρέπει να καταστεί άμεσα προσιτή και εύκολη. Σε περιοχές με υψηλό φόρτο εργασίας, τα αλκοολούχα διαλύματα αντισηψίας χεριών θα πρέπει να διατίθενται στην είσοδο του δωματίου του ασθενούς ή στην κλίνη καθώς και σε άλλα κατάλληλα σημεία ή σε ατομικές συσκευασίες που θα φέρουν μαζί τους οι εργαζόμενοι (44, 45).
Η έλλειψη χρόνου για τη διενέργεια της διαδικασίας που οφείλεται στο μεγάλο φόρτο εργασίας ή την έλλειψη προσωπικού, συμβάλλει στην κακή συμμόρφωση. Ο χρόνος που χρειάζονται οι νοσηλευτές για να πλύνουν με αφρίζον αντισηπτικό και να στεγνώσουν τα χέρια τους στο διάστημα μεταξύ της φροντίδας δύο ασθενών είναι αποτρεπτικός παράγοντας για την επίτευξη ενός υψηλού συντελεστή συμμόρφωσης. Η πλύση των χεριών με αφρίζον αντισηπτικό απαιτεί κατά μέσο όρο 62 sec, ενώ μόνο το ¼ αυτού του χρόνου απαιτείται για την χρήση αλκοολούχου αντισηπτικού το οποίο διατίθεται κοντά στο κρεβάτι.
Το χρώμα, το άρωμα και η αίσθηση που αφήνει ένα προϊόν αντισηψίας χεριών είναι σημαντικά χαρακτηριστικά και μπορούν να επηρεάσουν το ποσοστό συμμόρφωσης καθώς επηρεάζουν την προσωπική αντίληψη εκείνων που τα χρησιμοποιούν. Τα αποτελέσματα έρευνας που έγινε με ερωτηματολόγιο στους νοσηλευτές διαφόρων νοσοκομείων ως προς τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα προϊόν για την αντισηψία χεριών έδειξε ότι τη μεγαλύτερη αποδοχή από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό διαθέτει ένα προϊόν το οποίο έχει άμεση δράση, είναι σε υγρή μορφή, δεν έχει χρώμα και έχει ουδέτερο άρωμα (6, 27, 36).
Η συνεχής εκπαίδευση και προώθηση της υγιεινής των χεριών αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην προσπάθεια να επιτευχθεί μακροχρόνια βελτίωση των πρακτικών στην υγιεινή των χεριών. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν θέματα όπως η αναγκαιότητα για την υγιεινή των χεριών, οι ενδείξεις, οι τεχνικές για σωστή υγιεινή των χεριών, οι μέθοδοι για τη διατήρηση της υγείας του δέρματος και η ορθή χρήση των γαντιών. Επίσης, η υγιεινή των χεριών θα πρέπει να προωθείται με διάφορες καμπάνιες, διαφημιστικά φυλλάδια και οδηγίες οι οποίες θα πρέπει να είναι αναρτημένες σε εμφανή σημεία.
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η επιλογή της αντισηπτικής ουσίας και το περιεχόμενο ενός παρασκευάσματος έχουν άμεση σχέση με το ποσοστό συμμόρφωσης. Η επιλογή του κατάλληλου αντισηπτικού χεριών έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν σε μια επιτυχή προώθηση της υγιεινής των χεριών στα νοσοκομεία. Έχουν διεξαχθεί πολλές μελέτες για τη μέτρηση της επίδραση διαφόρων παρεμβάσεων στα ποσοστά συμμόρφωσης με την υγιεινή των χεριών. Μια αύξηση 25% της συμμόρφωσης μπορεί να επιτευχθεί με σωστή επιλογή του παρασκευάσματος (ως προς την ανεκτικότητα του δέρματος και την αποδοχή των χρηστών) σε συνδυασμό με μια εντατική εκπαιδευτική και διαφημιστική εκστρατεία. Η εισαγωγή παρασκευασμάτων με βάση την ισοπροπανόλη ή με συνδυασμό ισοπροπανόλης και n-προπανόλης, με ταυτόχρονη εκπαίδευση και προώθηση οδηγεί σε σημαντική αύξηση στα ποσοστά συμμόρφωσης εφόσον τα παρασκευάσματα είναι καλά ανεκτά από το δέρμα. Με βάση τα στοιχεία αυτά η Οδηγία του CDC προτείνει να επιλέγονται προϊόντα με το χαμηλότερο δυναμικό ερεθιστικότητας και την μεγαλύτερη αποδοχή από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό (6, 27, 36).
